Giày không chỉ bảo vệ bàn chân mà còn thể hiện phong cách và sự chỉn chu của mỗi người. Trong môi trường bụi bặm, thời tiết thất thường ở Việt Nam, giày dễ bẩn là điều khó tránh khỏi. Vì vậy, vệ sinh giày là thói quen cần thiết để giữ thẩm mỹ, đảm bảo vệ sinh cá nhân và kéo dài tuổi thọ. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách vệ sinh giày đúng chuẩn và giải đáp những thắc mắc thường gặp khi chăm sóc giày.
1. Vì sao phải vệ sinh giày thường xuyên?
1.1 Giữ độ bền và tuổi thọ của giày
Một đôi giày nếu được chăm sóc cẩn thận sẽ sử dụng lâu hơn nhiều lần so với giày bị bỏ mặc. Bụi bẩn, bùn đất hay mồ hôi tích tụ lâu ngày sẽ làm hỏng chất liệu, khiến giày nhanh xuống cấp.
Việc vệ sinh giày thường xuyên giúp loại bỏ bụi và tạp chất, bảo vệ form dáng cũng như chất liệu. Ngoài ra, vệ sinh giày giúp ngăn vi khuẩn và nấm mốc phát triển, hạn chế mùi hôi khó chịu.
Đây cũng là cách giữ cho đôi giày luôn sạch sẽ, thoáng khí và an toàn cho sức khỏe đôi chân.
Đọc thêm về vai trò và lợi ích của giày thể thao
1.2 Đảm bảo vệ sinh, ngăn mùi hôi
Giày đi hằng ngày thường tiếp xúc với mồ hôi và vi khuẩn. Nếu không vệ sinh giày đúng cách, giày dễ bị mùi khó chịu, thậm chí gây hại cho sức khỏe bàn chân. Một đôi giày sạch sẽ mang lại cảm giác dễ chịu, thoáng mát và tự tin hơn khi di chuyển. Việc vệ sinh giày định kỳ còn giúp phát hiện sớm các vết hư hại nhỏ, từ đó kịp thời xử lý để giày luôn trong tình trạng tốt nhất.
1.3 Giữ hình ảnh gọn gàng, tự tin
Ngoại hình gọn gàng không chỉ đến từ quần áo mà còn từ đôi giày. Một đôi giày sạch bóng sẽ giúp bạn thêm phần lịch sự, chuyên nghiệp và tạo ấn tượng tốt trong mắt người khác.
Vệ sinh giày giúp giữ độ bền và ngăn mùi hôi, bảo vệ sức khỏe bàn chân
Hãy nhớ rằng việc vệ sinh giày không chỉ vì thẩm mỹ mà còn vì sức khỏe của bạn, giúp giảm tích tụ vi khuẩn, ngăn mùi khó chịu và bảo vệ đôi chân luôn khô thoáng, thoải mái trong mọi hoạt động.
2. Chuẩn bị trước khi vệ sinh giày
Trước khi bắt tay vào vệ sinh giày, khâu chuẩn bị đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Một đôi giày được làm sạch đúng cách không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ mà còn duy trì vẻ ngoài như mới. Chuẩn bị kỹ dụng cụ, dung dịch và phân loại chất liệu sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian, đồng thời tránh được những lỗi thường gặp như bong keo, phai màu hoặc mất form giày.
2.1 Dụng cụ cần thiết
Để vệ sinh giày tại nhàđạt hiệu quả, bạn nên chuẩn bị một số dụng cụ cơ bản sau:
- Bàn chải mềm hoặc bàn chải đánh răng cũ:dùng để chà nhẹ vết bẩn, đặc biệt ở phần mũi giày, đế giày hoặc các đường chỉ. Lưu ý chọn bàn chải có lông mềm để tránh làm xước bề mặt.
- Khăn sạch hoặc miếng bọt biển:giúp lau khô giày và loại bỏ dung dịch thừa sau khi làm sạch.
- Nước ấm: giúp làm mềm bụi bẩn và hòa tan dung dịch vệ sinh nhanh hơn.
- Chậu nhỏ hoặc thau:để pha dung dịch, ngâm dây giày hoặc lót giày riêng biệt.
Nếu giày của bạn có phần lót tháo rời, hãy tách riêng để vệ sinh kỹ hơn và tránh tích tụ mùi hôi. Đồng thời, đừng quên tháo dây giày – điều này giúp bạn làm sạch đều phần lưỡi giày và các kẽ nhỏ thường bị bỏ sót.
- Dung dịch vệ sinh giày
Hiện nay, thị trường có rất nhiều loại dung dịch vệ sinh giày chuyên dụng, nhưng nếu bạn muốn tiết kiệm và sử dụng nguyên liệu an toàn, hoàn toàn có thể tự pha tại nhà. Công thức đơn giản, dễ thực hiện mà vẫn đạt hiệu quả làm sạch cao:
- 2 muỗng baking soda
- 1 muỗng giấm trắng
- 1 muỗng nước rửa chén
- Khoảng 200ml nước ấm
Khuấy đều hỗn hợp, dùng bàn chải mềm nhúng nhẹ rồi chà đều lên bề mặt giày. Dung dịch này không chỉ giúp loại bỏ bụi bẩn và vết ố mà còn khử mùi, làm sáng màu, đặc biệt hiệu quả khi vệ sinh giày trắnghoặc giày vải sáng màu. Ngoài ra, nếu không có đủ nguyên liệu, bạn có thể thay thế giấm bằng nước cốt chanh hoặc dùng sữa tắm nhẹ mùi để tránh làm hư chất liệu.
2.2 Lưu ý phân loại giày.
Mỗi loại giày được cấu tạo từ chất liệu khác nhau, vì vậy bạn không thể áp dụng một cách vệ sinh cho tất cả. Việc phân loại giày trước khi vệ sinh giúp bạn chọn đúng phương pháp làm sạch, hạn chế rủi ro hư hại:
Giày vải: có thể giặt bằng nước, nhưng không nên ngâm quá lâu vì keo dán giữa thân và đế dễ bị bong. Sau khi giặt, nên phơi nơi khô thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp để không bị ố vàng.
Giày thể thao: thường có nhiều lớp vải, lưới và đệm cao su, vì vậy nên tháo dây và lót giày để giặt riêng. Khi làm sạch, chú ý không dùng bàn chải quá cứng để tránh làm xù sợi hoặc rách vải.
Giày da hoặc giả da: tuyệt đối không nên ngâm trong nước. Chỉ cần dùng khăn ẩm lau sạch bề mặt, sau đó thoa một lớp kem hoặc xi dưỡng để da không bị khô, nứt.
Khi phân loại đúng cách, bạn vừa bảo vệ được chất liệu giày vừa giúp quá trình vệ sinh đạt hiệu quả tối đa.
3. Hướng dẫn vệ sinh giày theo chất liệu
Mỗi chất liệu giày cần một phương pháp riêng để đảm bảo vừa sạch, vừa giữ được hình dáng và màu sắc ban đầu. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cho từng loại giày phổ biến.
3.1 Cách vệ sinh giày vải
Giày vải là loại phổ biến nhất, dễ sử dụng, nhẹ và thoáng, nhưng cũng dễ bám bẩn và ố vàng nếu không chăm sóc đúng cách.
Cách thực hiện:
- Tháo dây và lót giày, ngâm riêng trong nước xà phòng loãng.
- Ngâm phần thân giày trong dung dịch baking soda và giấm khoảng 10–15 phút.
- Dùng bàn chải mềm chà nhẹ từng khu vực, nhất là phần mũi và đế.
- Rửa lại bằng nước sạch, tránh vò mạnh vì có thể làm biến dạng giày.
- Dùng khăn khô thấm bớt nước, sau đó nhét giấy hút ẩm hoặc khăn khô vào bên trong để giữ phom.
- Phơi giày ở nơi thoáng gió, tránh ánh nắng gắt.
Nếu giày bị ố vàng sau khi khô, bạn có thể chà thêm một lớp hỗn hợp baking soda và nước cốt chanh, sau đó để khô tự nhiên – hiệu quả làm sáng sẽ rõ rệt.
3.2 Cách vệ sinh giày thể thao
Giày thể thao thường xuyên tiếp xúc với bụi, bùn, và mồ hôi nên cần được vệ sinh định kỳ khoảng 1–2 lần mỗi tuần để tránh mùi hôi và nấm mốc.
Các bước vệ sinh đúng cách:
- Tháo dây giày và lót giày để giặt riêng.
- Dùng bàn chải hoặc khăn ẩm lau sạch phần bùn khô trước khi ngâm.
- Pha dung dịch xà phòng loãng, nhúng bàn chải mềm và chà nhẹ khắp thân giày.
- Dùng khăn ẩm lau lại, đảm bảo không còn xà phòng đọng lại.
- Đặt giày nơi khô thoáng, có gió để giày khô tự nhiên – không nên dùng máy sấy hoặc phơi dưới ánh nắng trực tiếp vì nhiệt độ cao có thể làm hỏng đế hoặc keo dán.
Đối với những đôi giày có phần lưới mỏng, bạn nên dùng bàn chải đánh răng để làm sạch nhẹ nhàng, tránh rách vải.
3.3 Cách vệ sinh giày da, giày giả da
Giày da mang lại vẻ ngoài lịch sự, sang trọng nhưng lại nhạy cảm với nước. Nếu vệ sinh không đúng cách, giày có thể bị nhăn, nứt hoặc bay màu.
Cách làm sạch an toàn:
- Dùng khăn mềm, ẩm lau sơ để loại bỏ bụi bẩn và mồ hôi.
- Với vết bẩn cứng đầu, dùng hỗn hợp giấm pha loãng với nước (tỷ lệ 1:1) thấm vào khăn, lau nhẹ theo vòng tròn.
- Sau khi lau xong, dùng khăn khô lau lại và để giày khô tự nhiên trong bóng râm.
- Khi giày khô, thoa một lớp kem hoặc xi dưỡng da để phục hồi độ bóng và mềm mịn.
Nếu giày bị dính nước mưa, hãy nhét giấy khô vào trong để hút ẩm, đồng thời giữ phom dáng. Tuyệt đối không đặt gần nguồn nhiệt vì da thật có thể bị co rút hoặc nứt bề mặt.
3.4 Mẹo làm sạch nhanh khi giày dính bẩn đột xuất.
Trong nhiều trường hợp, bạn có thể bị bẩn giày bất ngờ khi đang ở ngoài và không thể vệ sinh kỹ. Khi đó, vài mẹo nhỏ dưới đây sẽ giúp bạn “chữa cháy” nhanh chóng:
- Dùng khăn ướt hoặc giấy ẩm lau ngay vết bẩn khi còn mới, tránh để khô vì sẽ khó tẩy hơn.
- Với giày trắng, có thể dùng kem đánh răng trắng, thoa lên vết bẩn, chờ vài phút rồi lau lại bằng khăn ẩm – vết ố sẽ mờ đi đáng kể.
- Nếu giày bị dính dầu hoặc nước, rắc baking soda hoặc phấn rôm lên, để khoảng 10–15 phút rồi phủi sạch – bột sẽ hút ẩm và giảm mùi nhanh chóng.
- Khi gặp trời mưa, hãy luôn mang theo túi ni-lông hoặc bao giày chống nước để bảo vệ giày tốt hơn.
Chuẩn bị dụng cụ và dung dịch vệ sinh giày đúng cách
4. Mẹo giúp giày luôn sạch và giữ form sau khi vệ sinh
Dưới đây là những mẹo chi tiết giúp bạn giữ cho đôi giày luôn sạch, thơm và bền đẹp như mới.
4.1 Cách phơi và bảo quản giày
Phơi và bảo quản đúng cách là ‘bí quyết vàng’ giúp đôi giày luôn giữ được form chuẩn, hạn chế hư hỏng và duy trì vẻ đẹp bền lâu. Sau khi vệ sinh giày, bạn nên:
- Làm khô giày tự nhiên:
Sau khi vệ sinh, hãy dùng khăn khô thấm nhẹ nước còn đọng, tránh vắt hoặc xoắn giày. Sau đó, đặt giày ở nơi thoáng mát, nhiều gió, có bóng râm để khô tự nhiên. Với giày thể thao, bạn có thể đặt trước quạt để tăng tốc độ bay hơi mà không gây biến dạng chất liệu. Một số người có thói quen phơi giày dưới nắng gắt hoặc sấy nóng để khô nhanh, nhưng cách này vô tình làm giày biến dạng, nứt keo, hoặc bạc màu.
- Dùng giấy hoặc khăn để giữ form:
Một mẹo nhỏ nhưng rất hiệu quả là nhét giấy báo khô, khăn giấy hoặc khăn mềm vào bên trong giày. Lớp giấy này vừa hút ẩm từ bên trong và giữ được form dáng ban đầu của giày, tránh bị co rút hoặc méo phần mũi. Nếu là giày da, bạn có thể thay giấy bằng shoe tree (cây giữ form giày) để bảo đảm form chuẩn như khi mới mua.
- Khử mùi và ngăn ẩm:
Khi giày đã gần khô, có thể rắc một ít baking soda hoặc đặt túi than hoạt tính nhỏ vào trong giày để hút ẩm còn sót lại. Những chất này giúp hút hơi ẩm còn sót lại và khử mùi hôi hiệu quả. Với giày thể thao, nên dùng xịt khử mùi chuyên dụng để ngăn vi khuẩn tích tụ. Một mẹo khác là nhỏ vài giọt tinh dầu tràm hoặc lavender lên miếng bông, đặt trong giày qua đêm – giày vừa khử mùi, vừa thơm nhẹ dễ chịu.
- Bảo quản giày đúng cách:
Giày nên được bảo quản ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp và ẩm thấp. Nếu ít sử dụng, cất trong hộp có lỗ thông khí hoặc túi vải mềm. Tránh dùng túi nylon kín vì dễ khiến giày bị “ngộp” và sinh ẩm mốc. Với giày da, có thể bôi một lớp kem dưỡng da giày mỏng sau khi phơi để giữ độ mềm và bóng tự nhiên.
Vệ sinh giày vải, giày thể thao và giày da theo từng chất liệu
Chỉ cần chú ý đến những bước nhỏ này, bạn sẽ thấy đôi giày của mình luôn sạch, khô thoáng và giữ được phom dáng chuẩn như mới mua. Một đôi giày được phơi và bảo quản đúng cách không chỉ sạch mà còn bền hơn gấp đôi so với bình thường.
4.2 Tần suất vệ sinh giày hợp lý
Không phải giày càng giặt nhiều là càng sạch. Trên thực tế, vệ sinh giày quá thường xuyên có thể làm giảm tuổi thọ của giày, đặc biệt là với các loại giày dán keo hoặc giày da. Tần suất vệ sinh nên được điều chỉnh tùy theo loại giày và tần suất sử dụng. Vậy đâu là tần suất phù hợp?
- Giày thể thao / sneaker:
Nếu bạn thường xuyên vận động, chạy bộ, tập gym, hãy vệ sinh nhẹ (lau bụi, khử mùi) sau mỗi 1–2 lần sử dụng để tránh mồ hôi và bụi bẩn tích tụ. Giặt kỹ toàn bộ: Khoảng 1–2 tuần/lần hoặc sau những buổi vận động ngoài trời. Với giày trắng, bạn có thể tăng tần suất lên mỗi tuần một lần để giữ màu sáng.
- Giày da:
Loại giày này không nên ngâm nước hoặc giặt ướt, vì sẽ làm hư lớp da. Sau mỗi lần mang, bạn chỉ cần lau sạch bằng khăn ẩm mềm, sau đó bôi kem dưỡng da giày để tránh nứt gãy. Đánh xi giày định kỳ 2–3 lần/tháng để duy trì độ bóng và màu sắc. Nếu giày bị thấm nước, nên để khô tự nhiên rồi mới đánh xi lại.
- Giày vải, slip-on:
Có thể giặt 1–2 lần/tháng nếu ít sử dụng. Nếu dùng thường xuyên, nên giặt nhẹ (chà bọt xà phòng loãng) mỗi tuần để tránh bám bẩn sâu. Ngoài ra, bạn cũng nên thường xuyên vệ sinh dây giày và lót giày – hai bộ phận dễ ám mùi và tích tụ vi khuẩn nhất. Giặt riêng và phơi khô hoàn toàn trước khi lắp lại vào giày sẽ giúp đôi giày sạch và thơm lâu hơn.
- Mẹo nhỏ:
Đặt lịch nhắc vệ sinh giày định kỳ (ví dụ mỗi chủ nhật) sẽ giúp bạn hình thành thói quen chăm sóc giày thường xuyên mà không tốn nhiều công sức.
Cách phơi, bảo quản và khử mùi sau khi vệ sinh giày
4.3 Những sai lầm thường gặp khi vệ sinh giày
Ngay cả khi bạn đã quen với việc vệ sinh giày, vẫn có một số sai lầm phổ biến khiến giày nhanh hỏng mà ít người để ý. Dưới đây là những lỗi cần tránh tuyệt đối:
- Ngâm giày quá lâu trong nước
Thói quen ngâm giày hàng giờ đồng hồ để “cho sạch hơn” thực ra lại khiến keo bị mềm, lớp vải bị giãn và mất độ đàn hồi. Hãy chỉ ngâm nhanh 5–10 phút, rồi chà nhẹ bằng bàn chải mềm.
Những sai lầm thường gặp khi vệ sinh giày khiến giày nhanh hỏng
- Dùng bàn chải quá cứng
Bàn chải cứng có thể làm xước bề mặt da, xù vải hoặc làm mờ lớp phủ bảo vệ. Tốt nhất, hãy dùng bàn chải lông mềm hoặc khăn bọt biển để thao tác nhẹ nhàng hơn.
- Sử dụng hóa chất tẩy mạnh
Các loại nước tẩy, bột giặt có độ kiềm cao khiến vải phai màu và da khô nứt. Nếu giày bị ố, hãy dùng dung dịch pha loãng giấm và nước (tỷ lệ 1:2) để xử lý nhẹ nhàng. Với vết bẩn cứng đầu, có thể sử dụng dung dịch vệ sinh chuyên dụng cho từng loại giày.
- Phơi dưới ánh nắng gắt hoặc sấy nóng
Nhiệt độ cao là “kẻ thù” của giày. Keo sẽ bong, da sẽ nứt, vải sẽ bạc màu. Thay vì dùng máy sấy, hãy phơi nơi thoáng gió và dùng giấy hút ẩm.
- Cất giày khi chưa khô hoàn toàn:
Đây là lỗi nhiều người mắc phải nhất. Giày còn ẩm dễ sinh nấm mốc, bốc mùi và phá hỏng form dáng. Hãy chắc chắn rằng giày khô hoàn toàn trước khi cất.
Biết tránh những sai lầm trên là cách đơn giản nhưng hiệu quả để việc vệ sinh giày luôn đạt kết quả tốt nhất, giúp giày bền, đẹp và sạch lâu hơn.
Như đã đề cập trong bài Giày thể thao – 5 Vai trò, lợi ích và cách lựa chọn trong đời sống hiện đại, vệ sinh giày đúng cách là bước cuối cùng giúp hoàn thiện trải nghiệm sử dụng và kéo dài tuổi thọ đôi giày. Một đôi giày sạch không chỉ thể hiện phong cách mà còn tăng sự tự tin khi vận động. Vệ sinh, phơi và bảo quản đúng cách là cách đơn giản nhất để giữ giày luôn sạch, giữ form chuẩn. Việc chăm sóc giày sau mỗi lần sử dụng cũng là cách bạn trân trọng từng bước đi của mình—tỉ mỉ, ngăn nắp và tinh tế.
Nội dung bài viết tham khảo tại https://www.researchgate.net/publication/374159905_DEVELOPMENT_OF_SHOE_SANITATION_PROTECTION_AND_AUTOMATION_ENHANCING_FOOTWEAR_HYGIENE_AND_SAFETY
